Maumbile ya nchi

Maumbile ya nchi

Maumbile ya nchi ni kama vile:

  • Mto: Bonde lenye maji yanayotiririka wakati wote.
  • Ziwa: Sehemu yenye maji mengi iliyozungukwa na nchi kavu.
  • Bahari: Eneo kubwa la maji ya chumvi linalozungukwa na nchi kavu.
  • Upwa: Sehemu ya pwani ambayo maji hujaa na hupwa.
  • Delta: Sehemu mto unapojigawaganya vipande viwili au zaidi unapoingia baharini.
  • Kinamasi: Mahali penye tope au telezi.
  • Chemchemi: Mahali maji yanapobubujika.
  • Gema / genge/ korongo: mteremko mkali kwenye kingo za mto.
  • Kisiwa: Eneo la nchi kavu lililozungukwa na maji.
  • Msitu: Eneo kubwa lililo na miti mingi.
  • Nyika: Sehemu inayoota nyasi na miti midogo.
  • Jangwa: Eneo kubwa na kame ambalo kwa kawaida huwa na mchanga lisiloota nyasi wala miti.

Maumbile ya nchi ni kama vile:

  • Tambarare: Nchi isiyokuwa na miinuko wala mabonde.
  • Bonde: Sehemu ya ardhi iliyo katikati ya vilima viwili.
  • Mlima: Sehemu ya ardhi iliyoinuka juu sana kuliko sehemu nyingine.
  • Nguu: Sehemu ya juu kabisa ya mlima.
  • Volkano: Mlipuko mkali wa moto unaotokea ndani ya dunia kumwaga zaha ambayo mara nyingi husababisha milima katika uso wa dunia.
  • Kreta: Sehemu inayopatikana juu ya mlima. kifungulima:
  • Kisima cha jangwani. Kisiwa: Eneo la nchi kavu lililozungukwa na maji.
  • Wangwa: Sehemu ya pwani iliyo na mikoko ambapo maji hujaa na kupwa.
  • Ghuba: Sehemu kubwa ya bahari iliyoingia ndani ya pwani.
  • Mgodi: Mahali palipochimbuliwa madini.
  • Jabali: Mwamba mkubwa.
  • Kituka: Mahali penye miti mifupimifupi iliyoshonana na nyasi.

 

Zoezi: Jibu maswali yafuatayo kikamilifu.

Tumia maneono haya. chemichemi, wangwa, tambarare, ziwa, nguu, kisiwa, upwa, migodi, kinamasi, msitu, gema, mto, nyika, jangwa, zilizala, delta

1. Mahali penye miti tele mikubwa kwa midogo, nyasi kwa vichaka ni_________.

2. Eneo kame ambalo halina nyasi wala miti ila mchanga ni _________.

3. Sehemu iliyo na nyasi na miti midogo ni _________.

4. Kilele cha mlima ni _________.

5. Eneo lenye maji mengi ambalo limezun•gukwa na nchi kavu ni _________.

6. Eneo la nchi kavu ambalo limezungukwa na maji huitwa _________.

7. Bonde lililo na maji yanayotiririka kila wakati hususan kuanzia mlimani kuelekea maeneo ya chini ni _________.

8. Mahali ambapo maji ya mto yanaanguka kwa kima kirefu toka juu ya mwamba ni_________.

 9. Sehemu mto unapojigawa pande mbili au zaidi uingiapo baharini ni _________.

10. Sehemu ya nchi iliyoloa maji na imejaa tope na utelezi ni _________.

11. Kisima cha jangwani ni _________.

12. Mahali maji yanapobubujika ni _________.

13. Sehemu ya pwani ambapo maji hujaa na kupwa ni _________.

14. Pwani palipo na mikoko na mchanga pasipofikwa maji mafu _________.

15. Sehemu ya kuchimbwa madini ni _________.

16. Sehemu isiyo na milima wala mabonde ni _________.

 

B. Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali yafuatayo

Nchi ya Kenya inasifika kote duniani kutokana na hali nzuri ya hewa. Nchi hii hupatikana katika ukanda wa Ikweta. Jua hupatikana kwa mwaka mzima. Hali hii nzuri ya hewa huwavutia watalii chungu nzima kutoka kila pembe ya dunia. La kushangaza ni kuwa, hali ya hewa hutofautiana sana kutoka sehemu moja ya nchi hadi nyingine. Ukienda nyanja za juu na maeneo ya milima kama vile mlima Kenya, utapata hali ya baridi. Kileleni mwa mlima Kenya kuna hata theluji. Uteremkapo kuelekea Mwambao wa Pwani, viwango vya joto huwa juu kutokana na bahari Hindi. Maeneo ya ziwa Viktoria pia hupata viwango vya juu vya joto.

Mbali na hali nzuri ya hewa, ipo misitu iliyojaa wanyama pori wa kila aina na miti ya kila aina. Kadhalika kuna mbuga na hifadhi za wanyama. Hili huwa ni vutio kubwa kwa watalii. Aidha, kuna mito iliyo na mianguko ya maji. Mfano mzuri ni mwanguko wa Thompson na mianguko ya Thika na Chania. Kunazo chemchemi za maji moto katika Bonde la Ufa ambazo huwaacha watalii vinywa wazi. Isisahaulike kuwa ni katika mkoa uo huo wa Mwanya Mkuu ambapo ipo milima ya ajabu kama vile Menengai ambao una kreta kileleni. Kutokana na mvua ya kutosha, mazao mengi hukuzwa katika sehemu nyingi za nchi. Mimea hiyo ni kama vile, miwa, mibuni, mipareto, mpunga, mipamba, michai, mikademia nikitaja tu michache. Yapo pia madini kama vile magadi huko Magadi, chokaa n.k. Je, wajua nchi hii ina misimu minne katika mwaka?

 

Jibu maswali yafuatayo

1. Taja maliasili yaliyotajwa katika kifungu hiki?

2. Taja malighafi yaliyotajwa katika kifungu.

3. Taja bidhaa zipatikanazo kutokana na malighafi hayo.

4. Taja mbuga nne za wanyama pori nchini Kenya.

5. Taja hifadhi nne za wanyama nchini Kenya.